Tanıtımı Kapat
| | | |
bultr
Web 'deki Bilgi Bankaniz!




ABDULLAH BİN ABBÂS

Tefsîr âlimlerinin şâhı:
Resûlullah efendimiz Mekke’de iken, Abdullah ibni Abbâs’ın annesine buyurmuştu ki:

- Senin bir oğlun olacak. Doğduğu zaman bana getir!

Çocuğu getirdiklerinde, kulağına ezân ve ikâmet okuyup, ismini Abdullah koydular. “Allahım! Onu dinde fakîh kıl ve kitabını ona öğret” diyerek duâ ettiler. Sonra annesinin kucağına verip buyurdular ki:

- Halîfelerin babasını al, götür!

Abbâs bunu işitip, bu durumu Peygamber efendimize gelip sorunca, “Evet, böyle söyledim. Bu çocuk halîfelerin babasıdır” buyurdu.

Hepsi onun soyundan oldu

Abbâsî devletinin başına çok halîfeler geldi. Bunların hepsi, Abdullah bin Abbâs’ın soyundan oldu.

Abdullah bin Abbâs, Resûlullahın duâsı bereketiyle, ilimde çok yüksek derecelere ulaştı. Daha küçük yaşta iken, Resûl-i ekrem efendimizin yanına giderdi. Teyzesi Meymûne binti Hâris Resûlullahın zevcesi idi. Bu sebeple pek çok defa Peygamberimizin evine gidip gelmiş, ba’zı geceler orada kalmıştır.

Abdullah bin Abbâs, Resûlullahın abdest suyunu hazırlar, birlikte namaz kılarlardı. Abdest almayı, namaz kılmayı, Resûlullahtan görerek öğrendi. Devamlı hizmeti sebebiyle, Resûlullahın çok duâ ve iltifâtına kavuştu.

Bir defasında Peygamber efendimiz, mübârek elini Abdullah bin Abbâs’ın başına koyarak şöyle duâ etti:

- Yâ Rabbî! Bütün ilim ve hikmeti, bu başa ver! Onları te’vîl ve tefsîr edebilsin.

Bir başka gün de mübârek elini göğsü üzerine koyup:

- Allahım! İnsanoğluna ihsân ettiğin her ilim ve hikmet, bu güzel göğüste toplansın, buyurmuştur.

Peygamberimiz, Medîne’ye hicret ettikten sonra, Abdullah bin Abbâs, âilesi ile birlikte hicretin sekizinci senesine kadar Mekke’de kaldı. Mekke’nin fethinden önce Medîne’ye hicret etti. Bu sıralarda henüz 11-12 yaşlarında bulunuyordu. Aklı, zekâsı, çabuk kavrayışı ile dikkati çekiyor ve seviliyordu.

En derin âlim

Peygamberimiz vefât ettiği sırada, İbni Abbâs onüç veya ondört yaşında bulunuyordu. Eshâb-ı kirâmın büyüklerinin meclisinde bulundu. Hz. Ömer’in sohbetlerine ve ilim meclisine devam edip, onun, Peygamberimizden aldığı ilme, feyze ve ma’rifetlere kavuştu.

Abdullah bin Abbâs, dört halîfe devrinde fetvâlar verdi. Hz. Osman devrinde yapılan Kuzey Afrika seferine katıldı. Bu seferde, İslâm ordusu adına kendisine elçilik vazîfesi verildi. Burada hükümdârlık eden Cercis ile görüştü. Cercis ve adamları onun aklını, zekâsını, fikrî kuvvetini ve ilmini görerek şaşırmışlardı. Hattâ onların, “Bu, Arabların en derin âlimidir” dedikleri bildirilmiştir.Dönüşlerinde Hz. Osman’ın emriyle, onun yerine hac emirliği yaptı. Bu vazîfeden döndüğü zaman, Hz. Osman şehîd edilmişti. Hz. Ali’nin halîfeliği sırasında, Basra vâliliğinde bulundu.

Abdullah bin Abbâs, Eshâb-ı kirâm arasında, ilminin üstünlüğü ile tanınmıştır. Übey bin Ka’b onun hakkında buyurdu ki:

- O, bu ümmetin âlimidir. Ona akıl ve anlayış verilmiştir. Resûlullah efendimiz, onun dinde fakîh olması için duâ etmiştir.

Bahr-ül ilim

Abdullah bin Abbâs hazretleri, Muhâcir ve Ensâr-ı kirâmdan birçoklarıyla görüşür, onlara Resûlullahın gazâları ve inzâl olan sûreler hakkında suâller sorardı. İlminin çokluğu sebebiyle kendisine lakab olarak Bahr-ül ilim, ya’nî ilim deryâsı denildi.

Çalışmaları, son derece muntazam ve belli bir plân dâhilinde idi. Hangi gün ne iş yapacağını önceden tesbit eder ve onlara aynen riâyet ederdi.

Dört büyük halîfe ve diğer Eshâb-ı kirâmdan çok iltifât gördü. Bu iltifâtlar karşısında aslâ hâlini değiştirmedi. Tevâzudan hiç ayrılmadı. Çok methedildiği zaman; “Bana bu ni’meti ihsân eden Allahü teâlâdır. Çünkü, Resûlullah efendimiz benim için duâ etti” derdi.

Abdullah bin Abbâs hazretleri, bilhassa Kur’ân-ı kerîmin tefsîri ve âyet-i kerîmelerin îzâhında yüksek bir ilme sahipti. Bu vasfından dolayı Tercümân-ül Kur’ân denilmiştir. Hz. Ömer, onu, ilim meclisinde bulundurur ve dâimâ ilme teşvîk ederdi. Yaşının küçüklüğüne rağmen İbni Abbâs’a hürmet eder, onunla istişârede bulunur, ilim ve irfânını takdîr ve tebrik ederdi.

Abdullah bin Abbâs hazretleri, Hz. Ömer’in kendisini üstün tutup, meclisinde bulundurması hakkında şöyle demektedir:

“Hz. Ömer, beni, Eshâb-ı Bedir’in meclisinde bulundururdu. Onlardan ba’zıları Hz. Ömer’e, “Niçin bu genci yanında bulunduruyorsun” diye suâl ettiklerinde buyururdu ki:

- Bu, sizin bildiklerinizden değil.”

Âlimler meclisine gelirdi

Talebesi Atâ bin Ebî Rebâh der ki:

- İbni Abbâs’ın ilim meclisinden daha üstün ve daha faydalı bir meclis görmedim. Âlimler, sâlihler, şâirler onun meclisine devam ederler, her biri ilme doymuş olarak huzûrundan ayrılırlardı.

Abdullah bin Amr bin Âs da, İbni Abbâs’ı methederek der ki:

- Sünneti ve Kur’ân-ı kerîmdeki âyet-i kerîmelerin ihtivâ ettiği hükümlerin inceliklerini, en iyi bilenlerimizdendir.

Abdullah bin Abbâs hazretleri, devrinin ilim, irfân ve fazîlet bakımından önde gelenlerindendi.

İlimde canlı bir kütüphâne olup, bütün ilimleri kendisinde toplamış; tefsîr, hadîs, fıkıh, edebiyât ve sahâbenin ihtilâf ettiği konularda ve diğer ilim dallarında mütehassıs olmuştu.

Kur’ân-ı kerîmle ilgili ilmini, isteyen ve soranlara öğretirdi. Kur’ân-ı kerîm âyetlerinin toplanmasında ve neşrinde büyük hizmeti olmuştur.

Meşhûr velîlerden Şakîk, bir hac mevsiminde İbni Abbâs’ın bir hutbesini dinlemişti. İbni Abbâs, Nûr sûresinin tefsîrini yapmıştı. Şakîk buna hayrân olup dedi ki:

- Bu tefsîrin kadri, kıymeti yüksektir. Eğer Mecûsîler, Rumlar bunu duysalardı, hepsi Müslüman olurdu.

Tefsîr yazmadı

Abdullah bin Abbâs hazretlerinin, müstakil bir tefsîr kitabı yoktur. Fakat tefsîre dâir muhtelif rivâyetleri vardır. İslâm âlimleri, tefsîr kitaplarını onun rivâyetleriyle süslediler.

Abdullah bin Abbâs hazretlerinin nakledilegelen rivâyetlerinden bir kısmını, Fîrûzâbâdî, Tenvîr-ül-Mikbâs min Tefsîr-i İbni Abbâs adlı bir kitapta toplamıştır. Onun tefsîre dâir rivâyetleri çeşitli yollarla nakledilmiştir.

İbni Abbâs hazretlerinin verdiği fetvâlar, fıkıh ilminin en kuvvetli temellerindendir. Halîfe Me’mûn zamanında toplatılan fetvâları, yirmi cildi bulmakta idi. Kendisine havâle edilen mes’elelere gâyet açık ve isâbetli cevaplar vermesiyle meşhûr oldu. Bu sebeple müşkillerini sormak üzere kendisine çok sayıda gelen oluyordu. Suâl sormak için gelenlerin çok kalabalık olması sebebiyle, gelenleri ellişer kişilik gruplar hâlinde yanına alıp, suâllerine cevap verirdi.

Talebelerinden Ebû Sâlih anlatır:

“İnsanlar mes’elelerini sormak için Abdullah bin Abbâs’ın evi önünde toplanmışlardı. Yol, insanla dolup taşmıştı. Kimsenin gelip geçmesi mümkün değildi. Huzûruna girip, kapı önündeki durumu haber verdim. Bana, su getirmemi söyledi. Getirdiğim su ile, abdest aldı ve buyurdu ki:

- Şimdi çık ve dışardakilere söyle! Onlardan, Kur’ân-ı kerîm ve kırâat ilmine dâir soru sormak isteyenler gelsinler!

Dışarı çıkıp söyledim. O husûsta mes’elesi olanlar içeri girdiler. Ev doldu. Müşkillerini sordular ve cevaplarını fazlasıyla alıp dışarı çıktılar. Sonra tekrar buyurdu ki:

- Şimdi Kur’ân-ı kerîmin tefsîr ve te’vîli husûsunda bilgi edinmek isteyenler gelsin!

Söyledim. İçeri girdiler. Onlar da evin odalarını doldurdular. Onların da suâllerini cevaplandırdı. Doymuş olarak çıktılar. Arkasından tekrar buyurdu:

- Harâm, helâl ve fıkıhtan mes’elesi olanlar gelsinler!

Cevaplarını aldılar

Haber verdim, onlar da içeri girdiler. Evde yine boş yer kalmadı.

Gelenler de harâm, helâl ve fıkhî mevzûlarda çeşitli suâller sordular. Onlara da çok güzel cevaplar verdi.

Gelenler dışarı çıktılar. Sonra tekrar buyurdu ki:

- Ferâiz ya’nî mîrâs mes’elesine dâir suâlleri olanlar girsinler!

Onlar gelip evi doldurdular. Cevaplarını alıp çıktılar.

Onlar çıktıktan sonra yine buyurdu:

- Lügat ilminden ve edebiyattan sormak isteyenler girsinler.

Onlar da gelip suâllerini sorup cevaplarını aldılar. Böylece, suâli olanların hepsi, cevaplarını teferruatlı bir şekilde aldılar.

Bu duruma yakînen şâhit olduktan sonra anladım ki, Kureyş, Abdullah bin Abbâs hazretleri ile ne kadar iftihâr etse azdır. Hayatımda, kapısında böyle kalabalık insanların toplandığı bir başka kimse görmedim.”

İbni Abbâs hazretleri, hadîs ilminde bir deryâ idi. 2660 civârında hadîs-i şerîf rivâyet etti. Hadîs-i şerîfleri tedkîk ve araştırma ile öğrenirdi. Rivâyetleri Kütüb-i sitte denilen meşhûr altı hadîs kitabında yer almaktadır.

Abdullah bin Abbâs hazretleri, ömrünün son günlerinde 7-8 gün hasta yattıktan sonra, 687 senesinde Tâif’te vefât etti. Cenâze namazını, Hz. Ali’nin oğlu Muhammed bin el-Hanefiyye kıldırdı ve buyurdu ki:

- Bugün, bu ümmetin en âlimi vefât etti. Onun vefâtı Müslümanları çok üzdü.

Gözleri görmez olmuştu

Abdullah bin Abbâs hazretleri, uzun boylu, güzel beyaz yüzlü, iri vücutlu bir zât idi. Sakalını kına ile boyardı. Çok ağlaması sebebiyle, yanaklarında, gözyaşlarının bıraktığı izler görünürdü. Ömrünün sonuna doğru gözleri görmez olmuştu. Bunun için şu beyti söylemişti:

Allah, gözlerimden görme nûrunu aldıysa, Dilimde ve kalbimde o nûr devam ediyor.

Abdullah bin Abbâs hazretleri buyurdu ki:

“Dağlar dahî birbirine karşı azsa, azgın cezâsını bulacaktır.”

“İçinde harâm olanın, ya’nî harâm yiyenin, namazını Allahü teâlâ kabûl etmez.”

“Benim için gecenin az bir vaktini ilme ayırmak, bütün geceyi ibâdetle geçirmekten daha sevimlidir.”

“İnsanlara hayrı öğretenler için, denizdeki balıklara varıncaya kadar her şey, Allahü teâlâdan magfiret diler.”

“Resûlullah efendimiz misvâk kullanmak husûsunda bize öyle emirler verirdi ki, bu husûsta bir âyet geleceğini zannederdik.”

“Her binânın bir temeli vardır. İslâm binâsının temeli de güzel ahlâktır.”

“Zengine ikrâm edip, fakîre ihânet eden mel’ûndur.”

“Kıyâmet günü Cennete ilk da’vet edilecek olanlar, her durumda Allahü teâlâya hamd edenlerdir.”

“Ey çok günâh işleyen! Yaptığın işin şerli sonucu seni bekliyor, onun için kendinden emîn olma! Gülmektesin, ama başına neler geleceğini anlamıyorsun. Bu hâlin, günâhların en büyüğüdür. Bir hatâlı işte başarı kazanır, sevinirsin. Bu sevinmen, yaptığın hatâdan daha büyüktür.”

Sabır üç çeşittir

“İşleyeceğin yanlış bir işin fırsatını kaçırınca, üzülürsün. Hâlbuki bu, o hatâdan daha tehlikelidir. Sen hatâdasın. Allahü teâlâ, seni dâimâ görmektedir. Bu görüş, kalbini titretmez. Bu hâlin, yaptığın hatâdan daha fenâdır.”

“Sabır üç çeşittir. Birincisi, farzların yapılmasında güçlüklere sabretmek. Bunun sevâbı üçyüz derecedir. İkincisi harâmlardan ve yasak edilen şeylerden sakınma husûsunda sabır. Bunun altıyüz derece sevâbı vardır. Üçüncüsü, musîbetin ilk geldiği anda gösterilen sabırdır. Bunun da fazîleti dokuzyüz derecedir.”

Talebesi Mücâhid bin Cebr, Abdullah bin Abbâs’ın şöyle buyurduğunu nakleder:

“Üzerine gerekmeyen ve sana faydası dokunmayan şeyler hakkında konuşma! Çünkü bu fuzûlî bir iştir, zararından da emîn değilsin.

Yerini bulmadıkça lüzûmlu olan sözü de konuşma! Çok kere faydalı söz yerini bulmaz da kaybolur gider.

Sen de öyle yap!

Sefîh ve ahmak kimselerle mücâdele etme! Çünkü sefîh, kalbinden sana buğzeder. Ahmak, âdî kimseler, dili ile sana eziyet ederler.

Tanıdığın kimse yanından ayrıldığı zaman, onun ayrı bir yerde seni nasıl anmasını istersen, sen de onu öyle an!

Sen, affedilmeni istediğin husûslarda, onu da affet! Kardeşinin sana ne şekilde muâmele yapmasını istersen, sen de ona o şekilde muâmele et!

Suçlu olarak yakalanıp da, ihsân ile mükâfât görenin ameli gibi amel et!”

Abdullah bin Abbâs bir dersinde şöyle buyurdu:

- Besmeleyi okuyan, Allahü teâlâyı zikretmiş olur. Elhamdülillah diyen, şükretmiş olur. Allahü ekber diyen, Allahü teâlâyı ta’zîm etmiş, büyük bilmiş olur. Lâ ilâhe illallah diyen, Allahü teâlâyı tevhîd etmiş olur. Lâ havle velâ kuvvete illâ billâh diyen, Allahü teâlâya teslîm olmuş olur. Onun için Cennette yüksek bir derece ve hazîneler vardır.

Abdullah bin Abbâs hazretleri, farzlara çok önem verirdi. Nasîhat istiyenlere buyururdu ki:

- İlk önce farzları yapmalıdır. Allahü teâlânın emirlerini yerine getir ve O’ndan yardım iste! Allahü teâlâ bir kulunda, düzgün niyet ve katındaki sevâba kavuşma arzûsu görünce, onun istemediği şeyleri ondan men eder.

Allahü teâlâ, mü’min, fâcir, günâhkâr herkesin rızkını helâlden takdîr etmiştir. Helâl rızkı için sabrederse, Allahü teâlâ onu mutlaka gönderir. Sabırsızlık gösterip harâmdan bir şey yerse, helâl rızkından eksiltir.

O da seni gözetir

Abdullah bin Abbâs anlatır:

“Resûlullah efendimiz bana şöyle buyurdu:

- Ey oğlum! Sana faydalı olacak ve Allahü teâlânın râzı olduğu birkaç şey öğreteyim mi?

Sen Allahü teâlânın hakkını gözetirsen, O da seni gözetir. Genişlik vaktinde O’nu unutmazsan, sıkıntılı zamanında imdâdına yetişir.

İnsanlar sana bir şey vermek için bir araya gelseler, o şeyi Allahü teâlâ takdîr etmedi ise vermeye güçleri yetmez. Bir şeyden seni men ettiklerinde, eğer Allahü teâlâ o şeyi takdîr etti ise, mâni olamazlar.”

Yaptığını Allah için yap! Nefsinin hoşuna gitmeyen şeylere sabretmekte, senin için çok hayır ve iyilikler vardır. Allahü teâlânın yardımı, sabırla birlikte gelir. Sıkıntıdan sonra rahatlık vardır.

Abdullah bin Abbâs, kâinâtın yaratılışıyla ilgili olarak bir dersinde buyurdu ki:

Resûlullah efendimiz buyurdu ki:

İblîs, Âdem aleyhisselâm yeryüzüne indirilince, Allahü teâlâya sordu:

- Kullarına saâdet yolunu göstermek için, birçok kitap ve Peygamberler verdin. Kullarını azdırmak için, bana ne vereceksin?

- Senin kitâbın, nefsi azdıran şiirler ve mûsikîdir. Peygamberlerin, kâhinler, falcılar, büyücülerdir. Aklı gideren, kalbleri karartan gıdaların da, Besmelesiz yenilen, içilen şeyler ve sarhoş eden içkilerdir. Nasîhatların, yalan; evin, oyun sahaları ve hamamlar; tuzakların, çıplak gezen kızlar; mescidlerin, fısk meclisleridir.

Ümmetine emret!

Abdullah bin Abbâs buyurdu ki:

“Allahü teâlâ Îsâ aleyhisselâma buyurdu:

- Yâ Îsâ! Muhammed aleyhisselâma îmân et! Senin ümmetinden, Onun zamanına yetişecek olanların, Ona îmân etmeleri için de ümmetine emret! Muhammed aleyhisselâm olmasaydı, Âdem Peygamberi yaratmazdım.

Muhammed aleyhisselâm olmasaydı, Cenneti, Cehennemi yaratmazdım. Arşı su üzerinde yarattım. Hareket etti. Üzerine, Lâ ilâhe illallah Muhammedün Resûlullah yazınca durdu.”

Bir gün Abdullah bin Abbâs hazretlerine sordular:

- Beş vakit namazı emreden âyet-i kerîme, Kur’ân-ı kerîmin neresindedir?

Cevâbında buyurdu ki:

- Rûm sûresinin onyedinci ve onsekizinci âyetlerini oku! Bu iki âyet-i kerîmede meâlen buyuruldu ki:

(Akşam ve sabah vakitlerinde, Allahı tesbîh edin! Göklerde ve yeryüzünde olanların yaptıkları ve ikindi ve öğle vakitlerinde yapılan hamdler, Allahü teâlâ içindir.)

Akşam yapılan tesbîh, akşam ve yatsı namazlarıdır. Sabah yapılan tesbîh, sabah namazıdır. İkindi ve öğle vakitlerinde yapılan hamdler, ikindi ve öğle namazlarıdır.

Bu âyet-i kerîmeler, beş vakit namazı emretmektedir.

Kabir azâbından kurtarır

Abdullah bin Abbâs anlatır:

“Birkaç Sahâbî yolculukta bir çadır kurduk. Burada kabir olduğunu bilmiyorduk. Birisinin Mülk sûresini başından sonuna kadar okuduğunu işittik. Medîne’ye gelince, bunu Resûlullaha arz ettik. Buyurdular ki:

- Bu sûre, ölüyü kabirdeki azâbdan kurtarır.”

Abdullah bin Abbâs buyurdu ki:

- Allahü teâlâ bütün emirleri için bir sınır koymuş, bu sınırı aşınca, özür saymıştır. Özür olanı affetmiştir. Yalnız, zikrediniz emri, böyle değildir.

Bunun için bir sınır ve özür tanımamıştır. Hiçbir özür ile zikir terkedilmez. Çünkü O, “Dururken, otururken ve yatarken de zikrediniz! Her yerde, her hâlde, dil ile ve kalb ile zikredin! Beni hiç unutmayın” buyurdu.

Bakara sûresinin yüzelliikinci âyetinde meâlen, “Beni zikredin! Ben de sizi zikrederim!” buyuruldu


Biyografilere Dönüs



BirteknetBilişim Yapımıdır. Tüm hakları saklıdır.
Copyright© bultr.com // 2006-2007

Sitelde şu an 4 Kişi Online
Dün : 158
Bu Gun : 72
Toplam :443,782
NURETTİN DADALOĞLU   NURETTİN DADALOĞLU   CAHİT ARUNUN HAYATI   CAHİT ARUNUN HAYATI   nuray tosun   nuray tosun   nuray tosun gelsenkirc   nuray tosun gelsenkirc   konya selçuklu   konya selçuklu   konya selçuklu mehmet akıf mah.   konya selçuklu mehmet akıf mah.   abdullah ali kenan ergeçer   abdullah ali kenan ergeçer   hatice çalım   hatice çalım   selçuklu devletinin tarıh şeridi   selçuklu devletinin tarıh şeridi   ALİ UÇMAZ   ALİ UÇMAZ   hatay müzesindeki bektaşlı definesi   hatay müzesindeki bektaşlı definesi   rasyonel sayılarla ilgili sbs de çıkmış 10 soru cevap   rasyonel sayılarla ilgili sbs de çıkmış 10 soru cevap   Türkiye Selçuklulara Ve Osmanlıya Ait 1071-1453 Yılları Arasında Yaşanan Önemli Olaylar tarih şeridi   Türkiye Selçuklulara Ve Osmanlıya Ait 1071-1453 Yılları Arasında Yaşanan Önemli Olaylar tarih şeridi   kuvvet ve hareket   kuvvet ve hareket   alankentlircom   alankentlircom   küçük ördek+c. mary yonge   küçük ördek+c. mary yonge   tekerlekli sandalyeye mahkum eski milli mastenisci   tekerlekli sandalyeye mahkum eski milli mastenisci   Engelli Masa Tenisi Şampiyonu   Engelli Masa Tenisi Şampiyonu   bakırcıoğlu sülalesi   bakırcıoğlu sülalesi   1071-1453 TARİH ARALIĞI İLE İLGİLİ BAŞLIK   1071-1453 TARİH ARALIĞI İLE İLGİLİ BAŞLIK   atilla ilhan şiirlerini türe göre incelrme   atilla ilhan şiirlerini türe göre incelrme   trans.. nese   trans.. nese   buharlaşan sıvının kütlesi azalır mı   buharlaşan sıvının kütlesi azalır mı   doktor mehmet uzunalioğlu   doktor mehmet uzunalioğlu   doktor temel tirkeş   doktor temel tirkeş   arapbülbülü   arapbülbülü   coriolis kuvvetiispatları   coriolis kuvvetiispatları   halelueah   halelueah   halil berktay   halil berktay   hakasya bitki ve hayvanları   hakasya bitki ve hayvanları   hakasya   hakasya   rna da timin olsa   rna da timin olsa   dna da urasil olsa   dna da urasil olsa   dna urasil   dna urasil   mavi kahkaha çiceği   mavi kahkaha çiceği   hasan latif   hasan latif   hikaye   hikaye   davutoğullarından hasan basri   davutoğullarından hasan basri   1071-1453 türkiye selçuklu ve osmanlı devletini kapsayan   1071-1453 türkiye selçuklu ve osmanlı devletini kapsayan   mecitözü karabekiroğulları   mecitözü karabekiroğulları   1389'da hukumdar oldu. karakoyunlu'ya buyuk devlet mahiyeti kazandirdi. akkoyunlular ve timurlular ile mucadele etti. babasi kara mehmet bey'dir.?   1389'da hukumdar oldu. karakoyunlu'ya buyuk devlet mahiyeti kazandirdi. akkoyunlular ve timurlular ile mucadele etti. babasi kara mehmet bey'dir.?   biyoloji dersi   biyoloji dersi   den9309   den9309   seyitlet feyzullah koç dinle   seyitlet feyzullah koç dinle   cansever   cansever   fetullah gülen   fetullah gülen   1978 erzurum köprüköy doğumlu faruk türkan   1978 erzurum köprüköy doğumlu faruk türkan   uysal   uysal   tev sonuçları   tev sonuçları   ahmet priştina   ahmet priştina   ebob   ebob   dogada maddeler yuzde kac katı halde bulunu   dogada maddeler yuzde kac katı halde bulunu   nasrettin hoca   nasrettin hoca   1389'da hukumdar oldu. karakoyunlu'ya buyuk devlet mahiyeti kazandirdi. akkoyunlular ve timurlular ile mucadele etti. babasi kara mehmet bey'dir.??   1389'da hukumdar oldu. karakoyunlu'ya buyuk devlet mahiyeti kazandirdi. akkoyunlular ve timurlular ile mucadele etti. babasi kara mehmet bey'dir.??   4-d   4-d   ceyhan\hamdilli köyü devlet hazineleri   ceyhan\hamdilli köyü devlet hazineleri   1071-1914 tarih şeridi   1071-1914 tarih şeridi   SEBATAY KİRMASTI   SEBATAY KİRMASTI   SABETAY SEVİ   SABETAY SEVİ   borcka Camili ari uretme   borcka Camili ari uretme   tki örtüsünün hakim olduğubölgelerde hangi hayvanlar yaşamaktadır   tki örtüsünün hakim olduğubölgelerde hangi hayvanlar yaşamaktadır   dukaçini kosova   dukaçini kosova   dulaçini kosova   dulaçini kosova   çaz dukakin kosova   çaz dukakin kosova   çaz dukaçin   çaz dukaçin   dr.bülent mahmut doğan kaplıcalar şifalı sular   dr.bülent mahmut doğan kaplıcalar şifalı sular   ŞİFALI SULAR   ŞİFALI SULAR   nermin ocak   nermin ocak   harika avcı   harika avcı   apollo 17 adlı uzay aracı   apollo 17 adlı uzay aracı   1071-1453tarihleri arasında gerçekleşen siyasi olaylar   1071-1453tarihleri arasında gerçekleşen siyasi olaylar   benjamin franklin   benjamin franklin   celal bayar turkutlu ögrenci onur pamuk   celal bayar turkutlu ögrenci onur pamuk   sindirella.1632@hotmail.com   sindirella.1632@hotmail.com   mahmut boğa   mahmut boğa   aziz sivaslıoğlu   aziz sivaslıoğlu   hasan şen   hasan şen   hasan latif sarı yüce   hasan latif sarı yüce   cahit kübeli   cahit kübeli   şair isa cebeci   şair isa cebeci   isa cebeci   isa cebeci   mevlüt kaplan   mevlüt kaplan   1453 ve 1699 yılları arasında olan tarihi olaylar   1453 ve 1699 yılları arasında olan tarihi olaylar   1453ve1699   1453ve1699   ispanyanın yeme içme giyinme yerleşim özellikleri nelerdir   ispanyanın yeme içme giyinme yerleşim özellikleri nelerdir   hangi duygularla ulusal marşımız bestelendi   hangi duygularla ulusal marşımız bestelendi   osman zeki üngör hangi rütbede saray orkestrasın da çalışmıştır   osman zeki üngör hangi rütbede saray orkestrasın da çalışmıştır   pala sulalesi   pala sulalesi   adib akbayram   adib akbayram   edib akbayram   edib akbayram   One Fine Day/Kore Drama (2006)/linkleri   One Fine Day/Kore Drama (2006)/linkleri   One Fine Day/Kore Drama (2006)/TR Altyazılı   One Fine Day/Kore Drama (2006)/TR Altyazılı   kırşehir kuşdilli mahallesinde satılık mustakil ev   kırşehir kuşdilli mahallesinde satılık mustakil ev   dr güven tidim   dr güven tidim   osmanlının kuruluşundaki olaylar(1299-1453)   osmanlının kuruluşundaki olaylar(1299-1453)   denklem kurma   denklem kurma   karma ve hizli dongulu bipolar 2   karma ve hizli dongulu bipolar 2   yayladağı   yayladağı   AHMET ADNAN SOYGUNUN BESTELERİ   AHMET ADNAN SOYGUNUN BESTELERİ   mendelev ve mendel   mendelev ve mendel   Katalizatör   Katalizatör   Kimyada Katalizatör   Kimyada Katalizatör   tgrt 1995 bizim ev dizisi   tgrt 1995 bizim ev dizisi   cahit berkay bizim ev dizisi müzigi   cahit berkay bizim ev dizisi müzigi   bizim ev dizisi   bizim ev dizisi   elçin uzun   elçin uzun   elçin avcı   elçin avcı   volkanik kayaçlar üzerindeki aşınım şekillerinin içlerine oyulmuş kiliseler   volkanik kayaçlar üzerindeki aşınım şekillerinin içlerine oyulmuş kiliseler   uzay araçlarının sürtünme sebebiyle yanmalarını engellemek amacıyla hangi tedbirler alınmalıdır   uzay araçlarının sürtünme sebebiyle yanmalarını engellemek amacıyla hangi tedbirler alınmalıdır   bebek yeleyi moelleri   bebek yeleyi moelleri   1071-1453 yılları arasında meydana gelen siyasi mücadeleler,savaşlar ve önemli olaylar özeti   1071-1453 yılları arasında meydana gelen siyasi mücadeleler,savaşlar ve önemli olaylar özeti   nihal azman   nihal azman   izolu memet özledım baba   izolu memet özledım baba   SUYUN MOLEKÜL MAKETİNİ GÖSTERME   SUYUN MOLEKÜL MAKETİNİ GÖSTERME   SUYUN MOLEKÜLLERİNİ GÖSTEREN MAKETLER   SUYUN MOLEKÜLLERİNİ GÖSTEREN MAKETLER   sbs birincisi   sbs birincisi   Deniz Catal Piraziz   Deniz Catal Piraziz   Deniz Catal   Deniz Catal   hayrettin tarhan   hayrettin tarhan   1071-1453 tarihleri arasında yaşanan siyasi micadeleler nelerdir?   1071-1453 tarihleri arasında yaşanan siyasi micadeleler nelerdir?   tarih sıralaması hakkında resim   tarih sıralaması hakkında resim   tarih savaşı   tarih savaşı   1071-1453 yılları arasında yaşanan olayların tarihi şeriti   1071-1453 yılları arasında yaşanan olayların tarihi şeriti   piriştina bursu yeri   piriştina bursu yeri   sporcular   sporcular   türkmenistan aşgaant   türkmenistan aşgaant   abdulvahap eye   abdulvahap eye   zonguldak devrete yöresine ayit gelenek görenek manevi türküler   zonguldak devrete yöresine ayit gelenek görenek manevi türküler   udzduf17   udzduf17   89 luların aksere gitme günleri   89 luların aksere gitme günleri   nkAPgylRLxoLW   nkAPgylRLxoLW   Osmanlı dönemine ait 1071-1453 yılında olmuş siyasal mücadeleler   Osmanlı dönemine ait 1071-1453 yılında olmuş siyasal mücadeleler   fosseptik neşe   fosseptik neşe   abdülhak hamit i.ö.o 1997 öğrencilerii   abdülhak hamit i.ö.o 1997 öğrencilerii   marcus vitrivius   marcus vitrivius   marcus virivius   marcus virivius   BURS SONUÇ SORGULAMA   BURS SONUÇ SORGULAMA   öznur tanuçun kimlik numarası   öznur tanuçun kimlik numarası   alkali metaller yerine ametallar sınıfından element olmasaydı sistem çalışırmıydı neden   alkali metaller yerine ametallar sınıfından element olmasaydı sistem çalışırmıydı neden   erdinç korkmaz   erdinç korkmaz   murat kalmaz   murat kalmaz   zehra polat   zehra polat   öğretmen resmi,   öğretmen resmi,   çocuk hakkı şiirleri   çocuk hakkı şiirleri   13yaş msn adresleri   13yaş msn adresleri   cumhuriyet hakkındaki düşünceler   cumhuriyet hakkındaki düşünceler   çifçilik   çifçilik   . aşık veysel şatıroğlu   . aşık veysel şatıroğlu   atatürkün eğitim hakkındaki sözleri   atatürkün eğitim hakkındaki sözleri   ATATÜRKÜN ÇOCUKLUK REMİ   ATATÜRKÜN ÇOCUKLUK REMİ   doğa ile ilgili sözler   doğa ile ilgili sözler   demokrasi insan hakları ile şiir   demokrasi insan hakları ile şiir   ataürk ün milli mücadele ile ikgili sözler   ataürk ün milli mücadele ile ikgili sözler   çifçiler haftası   çifçiler haftası   ögürlük ile ilgili yazılar   ögürlük ile ilgili yazılar   atatürk2ün cumhuriyet hakkındaki görüşleri   atatürk2ün cumhuriyet hakkındaki görüşleri   yardımlasma ilgli atasözleri   yardımlasma ilgli atasözleri   dünya aıds günü ile şiirler   dünya aıds günü ile şiirler   çoçuk hakları   çoçuk hakları   atatürk ün sanata verdiği önemi vurgulayan sözler   atatürk ün sanata verdiği önemi vurgulayan sözler   matematik öteleme   matematik öteleme   ATATÜRKÜN CUMHURİYET HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ   ATATÜRKÜN CUMHURİYET HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ   dil ile ilgili sözler   dil ile ilgili sözler   cumhuriyetten önce ve sonraki resimler   cumhuriyetten önce ve sonraki resimler   çocukşiirleri   çocukşiirleri   kadın hangi haklara kavuştu   kadın hangi haklara kavuştu   cumhuriyet sonrası   cumhuriyet sonrası   ögretmenler günüyle ilgili şiirler   ögretmenler günüyle ilgili şiirler   cumhuriyet hakkında   cumhuriyet hakkında   ATATÜRKÜN SANATA VERDİ   ATATÜRKÜN SANATA VERDİ   ester ile roza   ester ile roza   MEHAÇ MOYDAN SAVAŞI HAKKINDA BİLGİLER   MEHAÇ MOYDAN SAVAŞI HAKKINDA BİLGİLER   posof alabalık resimlari   posof alabalık resimlari   1071-1453 tarihleri arasında yaşanan siyasi mücadeleler   1071-1453 tarihleri arasında yaşanan siyasi mücadeleler   türk beşleri seyfettin asalın   türk beşleri seyfettin asalın   ali ihsan sabis   ali ihsan sabis   danimarka türk diyanet vakfı burs sonuçları   danimarka türk diyanet vakfı burs sonuçları   - Yüksek boylu otlar,yer yer ağaç ve çalıdan oluşan biyom   - Yüksek boylu otlar,yer yer ağaç ve çalıdan oluşan biyom   tevfik kolaylı   tevfik kolaylı   atmosfer   atmosfer   atmosfet   atmosfet   atmöosfer   atmöosfer   mavrocordato   mavrocordato   mavrakordatos   mavrakordatos   mavrakordat   mavrakordat   cumhuriyetin kuruluşu   cumhuriyetin kuruluşu   ilk anayasanın çıkış tarihi   ilk anayasanın çıkış tarihi   5 kişi bir miktar bisküvinin 5/2'sini paylaşıyor. Her birine bütün bisküvilerin kaçta kaçı gelir?   5 kişi bir miktar bisküvinin 5/2'sini paylaşıyor. Her birine bütün bisküvilerin kaçta kaçı gelir?   2 metrelik kurdelenin 6/5'i kullanıldı. Kullanılanparça kaç metredir?   2 metrelik kurdelenin 6/5'i kullanıldı. Kullanılanparça kaç metredir?   sun valf   sun valf   mhHzZsnQMZGjovDZFLR   mhHzZsnQMZGjovDZFLR   aids şiir   aids şiir   yahya kemal   yahya kemal   diş hekimleri dişe dolgu yaparken kullandığı madde saf maddemidir yoksa karışım mıdır   diş hekimleri dişe dolgu yaparken kullandığı madde saf maddemidir yoksa karışım mıdır   kalbimdeki sancı   kalbimdeki sancı   okul nasıl temizleriz   okul nasıl temizleriz   isa aydın   isa aydın   bebk şiiri   bebk şiiri   1071-1453 arasında olan olayların tarih şeridi   1071-1453 arasında olan olayların tarih şeridi   ferhan kutluğ   ferhan kutluğ   1  [ 2 ]  [ 3 ]  [ 4 ]  [ 5 ]  [ 6 ]  [ 7 ]  [ 8 ]  [ 9 ]  [ 10 ]  [ 11 ]  [ 12 ]  [ 13 ]  [ 14 ]  [ 15 ]  [ 16 ]  [ 17 ]  [ 18 ]  [ 19 ]  [ 20 ]  [ 21 ]  [ 22 ]  [ 23 ]  [ 24 ]  [ 25 ]  [ 26 ]  [ 27 ]  [ 28 ]  [ 29 ]  [ 30 ]  [ 31 ]  [ 32 ]  [ 33 ]  [ 34 ]  [ 35 ]  [ 36 ]  [ 37 ]  [ 38 ]  [ 39 ]  [ 40 ]  [ 41 ]  [ 42 ]  [ 43 ]  [ 44 ]  [ 45 ]  [ 46 ]  [ 47 ]  [ 48 ]  [ 49 ]  [ 50 ]  [ 51 ]  [ 52 ]  [ 53 ]  [ 54 ]  [ 55 ]  [ 56 ]  [ 57 ]